Multatuli

wat is er met sjaal gebeurd? schrijft hij niet meer? is hij weg?
ja, vanuit het perpectief van iemand die op dezelfde plek is blijven zitten was ik weg. bezien vanuit het standpunt van de alwetende verteller was ik afgelopen tijd op verschillende plekken. voor, namens, en uit mezelf kan ik zeggen dat ik er nog steeds ben. en ik heb boeken vol geschreven en ik heb nog heel veel andere dingen gedaan. en ik had nog veel meer dingen gedaan als ik er tijd voor zou hebben gehad. god, wat heb ik nog veel te doen.
De kinderen verblijven momenteel bij een vriendin en ik ervaar nu de ongekende vrijheid van even rustig op de bank met een hard nootjespitjesbroodje belegd met extra belegen kaas met een mespuntje marmite op een bodempje ei-bieslooksalade. Glenn Gould speelt het tweede deel van Bachs vierde partita (in d groot).

17 mei a.s. is het 150 jaar geleden dat de Max Havelaar werd gepubliceerd. Multatuli, trots dat het werk af was, voorspelde zijn vrouw dat het werk zou inslaan als een bom. Het werk is anno 2010 nog zo populair dat een Nederlandse journalist (Gijsbert van Es) de moeite heeft genomen het werk te hertalen. Voor een tientje ligt Multatuli’s aanklacht in hedendaags Nederlands in de boekwinkel (Max Havelaar hertaald).

Maar hoe is het werk in en direct na 1860 eigenlijk ontvangen? Hoe reageerde de politiek?
De politieke elite reageerde niet of nauwelijks aldus vriend Carel Vosmaer in zijn Multatulipamflet Een Zaaier uit 1874:

   Waarom is de M a x  H a v e l a a r nooit de oorzaak van een
ernstig onderzoek geweest? De aanklacht was openlijk, be-
paald, stout, en op ieder ander gebied als dat der staat-
kunde, ware het onmogelijk dat op zóo iets het stilzwijgen
bewaard werd, en het stilzwijgen, althans het stilzitten, bleef
in acht genomen door den landvoogd, door het ministerie,
door de vertegenwoordiging, door het volk, door de deskundigen.

  Want — er bestaat vrees om groote zaken en vraagstuk-
ken aan te vatten en ze door te zetten tot de oplossing ; angst
om recht te doen, dwars door alles heen ; en dat heet politiek.

  De daad van Max Havelaar, ten slotte van haast twintig
met hooge waardeering bekroonde dienstjaren, was een moe-
dige, edele, ideale daad.

  waarom heeft nederland daarop geantwoord met lafheid,
met laster, met verguizing, en de onbaatzuchtigheid beloond
met de poging om ten onder te brengen?
het antwoord ligt niet daarin dat men in nederland geen
hart heeft voor grootmoedigheid, voor een schoone, onbaat-
zuchtige daad, voor een edel streven. er zijn voorbeelden ge-
noeg dat zij  gehuldigd worden en geestdrift opwekken.

  Maar, en hierin ligt dunkt me de verklaring, zulk een daad
moet geschieden naar de bekende regelen en vormen. Een
krijgsman die rust en leven voor zijn land bloot geeft, een
held bij brand en watersnood, een groot legaat aan een
godshuis, — dat zijn bekende zaken, dezen vallen in de be-
kende vakken en daarvoor is het enthousiasme vatbaar. Maar
zoodra de goede of buitengewone daad niet onmiddellijk te
klassificeeren is, of buiten de gewone vormen voorvalt, of
in iets bestaat waarvoor het oog van het algemeen noch niet
open is, dan is men onverschillig, de onverschilligheid gaat
tot niet begrijpen en het niet begrijpen voert tot het ergste
wat er is, namelijk tot den waan dat men wel begrijpt, en
het gevolg is, toeschrijven aan verkeerde bedoelingen of
spot met wat men overdrijving noemt.

  Zoo worden zij skeptiesch en cyniesch, die anders tot de
beste geloovers behooren , en het edelste idealisme wordt
miskend door hen die anders zoo aandoenlijk weten te klagen
over het materialisme.

  De toewijding aan alles wat schoon , goed en waar is ,
wordt alleen goedgekeurd als het de dingen geldt die eerst
als zoodanig zijn gequalificeerd door de lieden die zich het
monopolie daarvan hebben veroverd.

(Een fragment uit: EEN ZAAIER,STUDIËN OVER MULTATULI’S WERKEN DOOR C. VOSMAER, AMSTERDAM – G. L. FUNKE., 1874….niet hertaald, want ook nu nog prima leesbaar).

Wat is er sinds die tijd toch eigenlijk weinig veranderd in Nederland, vind u niet?

Advertisements
This entry was posted in oud-vkblog-2010-01 and tagged , , , . Bookmark the permalink.

2 Responses to Multatuli

  1. Jezzebel says:

    Blij dat je er weer bent!
    Mooi, hoe je gegrepen bent door Multatuli.
    .

  2. lidy says:

    En soms is een oplossing te eenvoudig voor hoe men het probleem ervaart of zelfs koestert en in stand wil houden. Het kan zijn dat de mensen de oplossing ervaren als gezichtsverlies. Zo gaat dat bij de mensen.
    Mooie beschouwing.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s