Sjaal op sterk water: de verwijdering

fotomaar wat kwam er uiteindelijk van die (seksuele) vrijheid terecht? de – waarschijnlijk tot in de eeuwigheid onbegrepen- geestelijk vaders van de generatie van mijn ouders, verenigd in de frankfurter schule, lieten er geen misverstand over bestaan: "deze samenleving maakt alles wat zij beroert tot een potentiële bron van vooruitgang en uitbuiting, van sleur en bevrediging, van vrijheid en onderdrukking. de seksualiteit vormt hierop geen uitzondering.” aldus herbert marcuse in zijn werk "de eendimensionale mens". (1964, ned. vertaling uitg. paul brand, 1968). de worstelingen van een verliefde anna karenina beroeren onze geest toch meer dan een gedetailleerde, niets verhullende verslaglegging van een vrijpartij uit de twintigste eeuwse literatuur? er blijft weinig ruimte over voor onze verbeelding. deze explicitering van de seksualiteit leidde de aandacht af van des mensen belevingswereld. de jaloezie die gepaard ging met de vrije liefde werd genegeerd. het ik stond centraal, maar de wezenlijke mens stond buitenspel. en zo kunnen de jaren zestig worden gekarakteriseerd als een tijdperk van ontkenning. en, helaas…de mens werd lui! 

"Nog een ander facet van ons economisch systeem, te weten de noodzaak van massaproduktie, heeft er vooral aan meegewerkt in het sociaal karakter van de hedendaagse mens een trek tot ontwikkeling te brengen, die tot de sterkste contrasten met het sociaal karakter van de negentiende eeuwer behoort. Ik bedoel hier het beginsel, dat elke begeerte onmiddellijk bevredigd moet worden en dat men zich in geen ervan iets mag ontzeggen.(…) Heden ten dage koopt men wat men nodig, of ook wel niet nodig, heeft op crediet, waarbij het grotendeels de functie van de reclame is, tot kopen te verleiden en daartoe allereerst begeerte aan te kweken.( Erich Fromm, De gezonde samenleving, 1954, Ned. vertaling H. Redeker, 1958). 

Tja, en wat is er sindsdien veranderd?  De mens is nog steeds veroordeeld tot het eeuwige begeren. Voor het verlangen is er geen plaats. De moderne sterveling is een niet te benijden karakterloze persoon in een “samen”-leving van deelgroeperingen. De man/ vrouw-maatschappij is geboren. Er wordt niet meer gehandeld uit een persoonlijke overtuiging, maar uit een belangenoverweging. Emancipatie is een kwestie van vertegenwoordiging, niet van verbijzondering. Eenieder draagt zijn eigen verantwoordelijkeid, en vooral niet meer. De mens kiest voor zichzelf ondanks zichzelf etcetc. Zo bezien lijkt het erop dat de Idealisten de eerste naoorlogse generatie te vondeling hebben gelegd, en misschien is dat ook zo.

Versta mij niet verkeerd, ik ben beslist geen cultuurpessimist, maar daarover de volgende keer meer in…de moraal van Sjaal. 
(met liefde en toewijding).

Advertisements
This entry was posted in oud-vkblog-2007-01. Bookmark the permalink.

2 Responses to Sjaal op sterk water: de verwijdering

  1. App says:

    Thank goodness some bloggers can still write. Thank you for this read!!

  2. I fully agree completely.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s