Sjaal op sterk water: De laatste eer

fotofotoals iemand in zijn of haar leven al geen eer geoogst heeft, dan komt deze hem of haar wel na dit leven toe. geen zonde zo erg of deze wordt vergeven als de belijder ervan is overleden. eenieder heeft eens het recht op een laatste eer. 

"De mens is in zijn wezen een slaaf, en, naar mijn overtuiging, is het ook zijn roeping slaaf te zijn. Zijn slavenaard is de teelaarde van zijn Godsbegrip. Het is geen schande om knecht te wezen, want ook de heer is knecht, en het is eervol om knecht te wezen wanneer de heer zich zijn knechtschap bewust vertoont. (uit: op de opperstalmeester des konings. F. Bordewijk, De laatste eer, grafreden, 1935)."

Het laatste eerbetoon, een grafrede, is een toespraak aan het adres van de overledene over het dode hoofd van deze sterveling heen, en dan primair, of zelfs uitsluitend, gericht aan de nabestaanden. De geëerde zal nooit kennis nemen van het gesprokene en dat is misschien wel zo veilig. Het bijzondere is dat de grafredenaar het lijdend voorwerp zo geheel naar eigen inzicht kan recreëren. Kneed er maar een leuk popke van. Als het enigszins kan halen we er onze lieve Heer nog bij ook.

Maar dat is in de ogen van velen altijd nog beter dan dat een mens aan zelfverering doet. Aanbidding, adoratie, glorificatie van ‘s-menszelf is immers zondig. Het staat God in de weg. Maar andersom…

"Als God in mensenlevens binnenkomt, gaan hoogmoed, trots, eerzucht – alles wat mensen van God en van elkaar gescheiden houdt – weg. En er ontwikkelt zich een nieuwe levenshouding, een nieuwe mentaliteit. Een grondhouding van liefde tot Hem en tot de ander."
Nederlands Dagblad 

De mens is een merkwaardig wezen, vindt u niet?

Ook onder niet-protestanten is eerzucht niet iets om trots op te zijn. Eerzucht is volgens Rousseau een door de maatschappij gevormde-dus onnatuurlijke hartstocht-vergelijkbaar met ijdelheid, en winstbejag zich onderscheidend van een natuurlijke hartstocht als medelijden! Eerzucht leidt ons af van onszelf en maakt ons daarom voor onszelf en de anderen zo lastig hanteerbaar.

Maar het is onvermijdelijk. De eerzucht lijkt een niet uit te bannen kwaad en heeft misschien nog wel nut ook. In een vertaald artikel uit het tijdschrift The Theosophical trof ik het volgende door het Boeddhisme geinspireerde tekstfragment:

“Eerzucht is de eerste vloek: de grote verleider
van de mens die boven zijn metgezellen
uitgroeit. Zij is de eenvoudigste vorm van het
verlangen naar een beloning. Voortdurend
worden schrandere en krachtige mensen erdoor
afgeleid van hun hogere mogelijkheden.
Toch is zij een noodzakelijke lerares. Haar
gevolgen vergaan tot stof en as; evenals dood
en onderlinge vervreemding toont zij de mens
tenslotte dat het werken voor zichzelf gelijkstaat
met werken voor teleurstelling.”
Theosofie.nl

Tenslotte gaan we terug naar Spinoza. En we zien een opvallende gelijkenis met het goed "rijkdom".

"Door eer en rijkdom na te jagen wordt de geest niet minder afgeleid, vooral waar deze slechts om hun zelfs wil gezocht worden, wijl dan voorondersteld wordt dat zijzelf hoogste goed zijn. Wel het meest echter wordt de geest uit zijn koers gebracht door de eerzucht; immers eer wordt steeds als op zichzelf goed beschouwd, als een einddoel, waarnaar alles zich richten moet. Wordt echter onze verwachting in een of ander geval bedrogen, zoo ontspringt hieruit alweer de diepste verslagenheid. Ten slotte is de eerzucht ook dáárdoor een groote belemmering, wijl wij, om in eere te komen, noodzakelijk ons leven naar de begrippen der menschen moeten inrichten, namelijk door te mijden of na te streven wat de menschen gemeenlijk mijden of nastreven." (fragment uit de Ethica).

Wie bekoring zaait zal Eer oogsten. En daarom neemt het onze geest waarschijnlijk zo in beslag. Want als we de Ander niet behagen staan we er alleen voor en zullen we onze jacht naar Eer moeten staken (eer is het exclusieve eigendom van de Ander!). 

Daarom hebben we elkaar zo nodig.

Ik kan niet anders dan veronderstellen dat naast Rijkdom ook Eer en de jacht ernaar van alle tijden is.

Advertisements
This entry was posted in oud-vkblog-2007-01. Bookmark the permalink.

One Response to Sjaal op sterk water: De laatste eer

  1. Flaxorca says:

    Ook deze met interesse gelezen, een beetje laat maar toch.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s