katholieken en fascisme (dl 6 van 108)

foto‘op 3 april 1922 verscheen het twee-wekelijks orgaan ‘katholieke staatkunde’ onder redactie van dr. e.g.h. verviers, privaat-docent in de economische en sociale politiek aan de rijksuniversiteit te leiden. men heeft hem wel de eerste fascistisch denkende politicius onder de nederlandse katholieken genoemd.’ (joosten, p.26) deze ultraconservatief omarmde het fascisme (of beter: het ideeëngoed wat later onder die naam bekend werd) al toen mussolini nog het socialisme vertegenwoordigde in het italiaanse parlement.
 "Het oude Europa had naar zijn zeggen, Godsdienst, Kerk, het gezag-bij Godsgenade, het militarisme en het kapitalisme afgeworpen en de chaos overgehouden. Om uit deze desolate toestand te geraken, moest er een politiek gevoerd worden volgens de katholieke beginselen."(ibid., p.29)  "De kritiek van Verviers richtte zich in dit eerste stadium voornamelijk tegen ‘uitwassen’ der democratie, zoal algemeen kiesrecht, evenredige vertegenwoordigong en vermenging van politieke en sociale actie, welke laatste steeds meer alle gezond, openbaar leven zou dreigen te verstikken. De sociale beweging ontaardde in ondermijning der maatschappelijke orde, daar deze de zogenaamde ‘politieke dagloner’ ten tonele voerde, die met zijn gestook en getwist de politiek en ook het verenigingsleven wist te bederven."(!)(ibid, p.30)
 De opkomst van het fascisme in Italië werd aanvakelijk sceptisch ontvangen, maar naarmate deze beweging succesvoller werd, konden ook de Nederlandse conservatieven, waaronder Verviers, hen wel waarderen. In Italië reageerde de katholieke kerk eveneens positief op de bewegingen van Mussolini. "Toen dan ook een Vaticaanse autoriteit als kardinaal Vannutelli zich openlijk in gunctige zin uitliet over het fascisme in Italië, haastte men zich deze lof ook aan zich te trekken. door te spreken over ‘onzen Italiaanschen geestverwant Mussolini’ en te wijzen op het fasisme als ‘de eerste proef met wezenlijke katholieke staatkunde’.  Deze lof voor de duce culmineerde tenslotte in de beliljdenis, dat het Mussolini voor hen het symbool was der partij, die staat voor Christus en in uitspraken als deze: ‘Er is een zekere Mussolini gekomen en deze bracht naar Gods bestel, de redding voor Italië."(ibid., p.32) 
Conservatieve zakenlieden en intellectuelen hadden hier wel oren naar. Verviers verzamelde in die tijd een club gelijkgezinden om zich heen, maar ontbeerde evenals Lutkie de steun van het katholieke gezag in Nederland.
In deel 7 een uitstapje naar de Napoleontische tijd. Hoe groot was de  invloed van Napoleon eigenlijk op de katholieke kerk?

Advertisements
This entry was posted in oud-vkblog-2005-12. Bookmark the permalink.

One Response to katholieken en fascisme (dl 6 van 108)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s