De mystiek van Bach

fotodat de muziek van bach van een andere orde is dan van een tijdgenoot als domenico scarlatti zal menig (amateur-) pianist niet zijn ontgaan. de huppelige, gevarieerde, vaak snelle, maar niet al te diepzinnige sonates van scarlatti lijken maar weinig op de vaak ingetogen, complexe, vingerbrekende fuga’s uit das wohltemperierte klavier en die kunst der fuge van bach. 
Het is niet vreemd dat Theun de Vries hem in zijn Vox Humana (1941) heeft opgenomen als een van de drie door hem bewonderde mystici. De Vries verbaast zich over het alledaagse leven dat Bach leidde (als keurige burgervader van 20 kinderen) naast de onalledaagse schoonheid van zijn muzikale scheppingen…
In de tijd van Bach is muziek tot een heilige kunst geworden volgens de Vries. ‘Muziek is een wetenschap, een geheimleer, een religie voor adepten, waarin met moet worden ingewijd van stadium tot stadium.'(p.11) De Vries gaat zo nog even door met zijn verheerlijking van de muziek en de musici. ‘De meest abstracte kunst (…), het medium van iedere menselijke aandoening, maar daardoor ook in handen van charlatans een instrument voor de holster rhetoriek en de grofste psychische vervalsing.‘(p.17)
 En in het geval van Bach weet de Vries te vertellen dat ”de grenzen der lagere persoonlijkheid zijn vervaagd; een fundamentele wezenstrek, de drang naar verlossing en zekerheid, heeft haar zingende expresseie gevonden.'(p.18) Zijn scheppingen hebben ‘de magische verwantschap met al het levende, het aardse en het helse, met de lagere en de hogere werkelijkheid (…hier) heerst enkel de gesublimeerde tot rust gekomen geest, onbewust van zijn bovenmenselijke vrede.‘(ibid.) 
Geen pathetische toestanden zoals bij Ludwig van Beethoven. Geen gekunstelde taferelen als bij W.A. Mozart, nee, bij Bach louter onvertroebelde, eerlijke en verheven muziek. Het was deze schoonheid die Felix Mendelssohn in zijn leven ook tot een voorvechter van Bachs werken maakte en hem aan de vergetelheid ontrukte. 
Theun de Vries maakt duidelijk dat Bach en zijn muziek twee verschillende dingen zijn. Hij zet hem neer als een door een hogere macht geinspireerde geest. Het on(be)grijpbare wordt iets bovennatuurlijks. Iets goddelijks? Nee, liever iets ongrijpbaars. Dat JS Bach tot op de dag van vandaag op veel muziekminners diepe indruk maakt moge duidelijk zijn. 
De Internethumam.

Advertisements
This entry was posted in oud-vkblog-2005-12. Bookmark the permalink.

3 Responses to De mystiek van Bach

  1. HansR says:

    Even voor de duidelijkheid: ik vind Bach prachtig heb ‘m gespeeld en luister vaak met veel genoegen naar de cello- en vooral de vioolsonates.
    En daar ga ik toch wat mis met teksten als:

    een heilige kunst […] Muziek is een wetenschap, een geheimleer, een religie voor adepten, waarin met moet worden ingewijd van stadium tot stadium.

    . Iemand die dit schrijft begrijpt volgens mij niets van muziek.
    Je schrijft zelf dan nog Geen pathetische toestanden zoals bij Ludwig van Beethoven. Geen gekunstelde taferelen als bij W.A. Mozart, nee, bij Bach louter onvertroebelde, eerlijke en verheven muziek.Het zijn de pathetische teksten van iemand als de Vries die muziek volledig uit het verband rukken.
    De idiote toevoegingen als pathetisch, gekunsteld (van Mozart nb!) en verheven zijn de toevoegingen die muziek ontoegankelijk maken voor nieuwere generaties. En die de politiek op het spoor van de vernietiging zetten.

  2. HansR says:

    Even de cursief afzetten. Foutje.

  3. Sjaalman says:

    Het betreft een vroeg werk van Theun (1941 of ’42), hij is er in een later stadium ook op teruggekomen. Ikzelf voel me overigens (op de piano) meer thuis bij Beethoven en Mendelssohn dan bij Bach. Neemt niet weg dat het erg goed in elkaar zit en bovendien mooi klinkt…

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s