katholieken en fascisme (dl 3 van 108)

fotode fascisten hadden het land aan de ‘verworvenheden’ van de franse revolutie. vrijheid, gelijkheid en broederschap waren mussolini een gruwel. daarin stond hij niet alleen. ook (een deel van) de katholieken wilden zich na de eerste wereldoorlog snel ontdoen van al die nieuwerwetse ontwikkelingen waarvan de liberalen en de socialisten de initiatiefnemers waren. deze conservatieve katholieken verenigden zich in de ‘herstelbeweging’, een naam die overigens verwijst naar de restauratie, die de overwinnaars van napoleon na 1815 in gang hebben gezet. ‘meermalen is zekere verwantschap geconstateerd tussen katholieken en fascisme. deze constatering had verschillende gronden. in de eerste plaats opponeerde immers het fascisme tegen de beginselen van de franse revolutie en met name tegen het beginsel der volkssouvereiniteit (…). de revolutie van 1789 had ook de katholieke kerk voor grote problemen op theologisch, wijsgerig en staatkundig terrein gesteld. kerk en revolutie verschilden funcamenteel in hun opvatting over de bestemming van de mens. de ktaholieke kerk predikte de grootheid van de mens door onderwerping aan god, terwijl de revolutie de mens voorhield zijn geluk te zoeken in het aardse door het ontplooien van zijn eigen mogelijkheden.’ (katholieken & fascisme in nederland,l.m.h. joosten, 1964, herdruk 1982,utrecht, p.17). de katholieke kerk dreef verder af van de moderne samenleving die juist deze ontplooing van de mens hoog in het vaandel had. er moet worden gezegd dat deze houding van de katholieken in de romaanse landen krachtiger was dan in de germaanse landen: ‘tot een principiele aanvaarding van de democratische staatsorde is de katholieke kerk (er) nooit gekomen. het is ten hoogste uitgelopen op een modus vivendi.(ibid., p.18). onder paus leo xiii werden de teugels wat losser gelaten. dit ‘modernisme’ werd tijdens het pontificaat van zijn opvolger pius x weer sterk veroordeeld in de encycliek pascendi van 8 sept. 1907. een heksenjacht op modernisten was daarvan het directe gevolg, deze ketterjagers werden ook wel aangeduid als de ‘integralisten’. het integralisme verstike aldus het katholieke intellectuele, culturele, sociale en politieke leven door zijn bestrijding van iedere vorm van eigentijdse geloofsbeleving- en uiting (…). het keerde zich met name tegen alle neutraliteit, de democratie, het feminisme, de coëducatie, de sexuele voorlichting aan de jeugd en alles wat zich progressief noemd ein de politiek, kunst of wetenschap, maar prees het leidersbeginsel warm aan.(ibid. p.19) in 1914 werd deze beweging sterk veroordeeld door paus benedictus xv, het kwaad was toen al geschied en de conservatieve denkbeelden waren nog springlevend. hoe zit het nu eigenlijk met het katholicisme in nederland? in nederland hebben de bisschoppen wel aan alle gelovigen het lidmaatschap van nationaal-socialistische bewegingen verboden, maar een dergelijke maatregel is nooit getroffen ten opzichte van fascistische groeperingen.(ibid.p.19) Voor zover, donderdag meer over de aantrekkingskracht van het fascisme op het katholicisme in Nederland.

Advertisements
This entry was posted in oud-vkblog-2005-11. Bookmark the permalink.

2 Responses to katholieken en fascisme (dl 3 van 108)

  1. HansR says:

    Het is me nu te laat maar zoek maar eens op het internet op dit onderwerp. Je zult met een fantastisch aantal interessante links komen. Vooral de relatie van Pius XII met Duitsland is er een die veel discussie en theorie oproept. Bewijzen zijn lastig en altijd indirect maar het punt dat je op het einde van dit log maakt (wel links ontzeggen, maar rechts niet) is wel veelzeggend. Het is de techniek van Rome: wel verbieden maar niet direct steunen. Door te verbieden steun je indirect maar onze samenleving ziet dat niet en erkent alleen directe steun.
    Interessant en lastig onderwerp.
    Ik geloof direct dat je 108 delen unt plaatsen.
    Ik ga het volgen (hoop ik).

  2. Sjaalman says:

    Beste Hans,
    dank je, het is inderdaad niet mis wat over het onderwerp is geschreven. Het standaardwerk van Joosten zal als een rode draad door de cyclus heen lopen, maar uiteraard is er ruimte genoeg voor andere bronnen, te beginnen met de roman De poort van het leven van de Hongaar Fernc Herczeg over de strijd inzake de opvolging van paus Julius II -Giuliano della Rovere- in 1513.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s